3.1.2 Imprinting events

Het is gebleken dat het epigenoom tijdens kritische momenten, startend vóór de conceptie tot en met de adolcentie, extra beïnvloedbaar is voor omgevingsfactoren. Deze momenten worden ook wel imprinting events genoemd. Het is alsof het epigenoom een soort computerchip is waarop staat hoe genetische informatie moet worden afgelezen; het programmeren van de functies van een lichaam. Het is een evolutionaire totstandkoming dat het ontwikkelende individu direct de beste overlevingskansen als volwassene binnen de invloed van de omgevingsfactoren.

Eén van de eerste studies die aanwijzing verschaft, dat de mens gedurende de zwangerschap geprogrammeerd kan worden voor het latere leven, is het onderzoek gebaseerd op een groep mensen die in de Hongerwinter zijn geboren. Uit deze studie bleek een verband tussen het moment van hongersnood tijdens de zwangerschap en het risico op cardiovasculaire ziektes op latere leeftijd bij kinderen. Ook werden de kinderen vanwege de hongersnood van de moeders kleiner geboren. Deze dysmaturiteit* zorgt er direct voor dat het kind minder voeding nodig heeft om te overleven. Zo waren deze kinderen beter opgewassen tegen de voedselarme omgeving door energiemetabolisatie in de spaarstand te zetten.
Deze spaarstand zou ten goede moeten komen voor het overleven in de schrale omgeving.
Door de opbouwende welvaart groeiende deze kinderen juist op in een omgeving met voldoende voeding waardoor juist deze kinderen zeer makkelijk overgewicht ontwikkelden.

Dit onderzoek gaat over de uitzonderlijke situatie in de hongerwinter. Toch is de situatie voor een kind dat geboren wordt terwijl de moeder rookte tijdens de zwangerschap niet heel veel anders qua imprinting events voor de geboorte.
Door een tekort aan voeding vanwege een slecht doorbloedde placenta zal ook dit kind kleiner geboren worden en een lager energiemetabolisme hebben gedurende zijn hele leven.

Mogelijke oorzaken die kunnen leiden tot imprinting event

  • Chromosomale afwijkingen. 
  • Aangeboren afwijkingen.
  • Meerling zwangerschap.
  • Moeder die rookt en/of drugs, medicijnen, alcohol gebruikt tijdens de zwangerschap. 
  • Genetische factoren. 
  • Verstoorde toevoer van voedingsstoffen en zuurstof van de placenta (moederkoek) naar de baby.
  • Ondervoeding bij de moeder. Hierdoor krijgt de baby ook te weinig voedingstoffen binnen. 

De literatuur over het onderzoek van de imprinting events tijdens de Hongerwinter en NCJ richtlijn – SGA geboren kinderen ( blz 72, 74, 75) vind je bovenaan onder het tabblad Materialen.

*Dysmatuur is de term voor baby’s die bij de geboorte tot de 2,3% kleinste kinderen behoren. In de medische wereld wordt dysmaturiteit ook wel Small for Gestational Age (SGA) genoemd.