3.1.5 Stress van kind of ouder

Stress en overgewicht hebben een samenhang en toch veel uiteenlopende oorzaken en situaties.
Eén ding is zeker; de kinder-eetcoach van Lekker Pûh!!! heeft er tijdens de begeleiding dagelijks mee te maken en hierom komt het onderwerp veelvuldig aan bod tijdens de opleiding en in werk- en informatie materiaal voor ouder en kind.

Pesten, trauma, emotie-eten, stemmingsklachten, verwaarlozing, negatief zelfbeeld, hormonen, onveilige hechting enz. veroorzaken chronische stress. Die belasting kan hoger zijn dan een kind kan dragen. Naast deze psychische stress bestaat er ook fysieke stress die kan komen door bijvoorbeeld chronische pijn of slaaptekort.

Welke stress dan ook, als het langdurig blijft bestaan dan maakt het lichaam langdurig te veel cortisol aan en kunnen de effecten van die verhoogde spiegels stresshormonen zich tegen het kind keren.
Cortisol stuurt het vet uit andere delen van het lichaam, bijvoorbeeld armen en benen, naar de buikstreek. Hierdoor neemt de omvang van de buik toe. Dit buikvet stimuleert de aanmaak van extra cortisol, waardoor het probleem zichzelf kan versterken.

Hoog cortisol zorgt ook voor nog meer honger. Specifiek meer trek in hoogcalorische producten: snacktrek! Als iemand erg gestrest is, grijp hij eerder naar een reep chocolade dan een salade.

Cortisol was altijd wat lastig te meten. Ht gebeurde tot voor kort middels bloedafname. Maar iemand kan ook gestresst worden door het bloedprikken zelf, dus er werd vaak momentstress gemeten.
Het Erasmus MC, en inmiddels meerdere ziekenhuizen, startte een nieuwe techniek: cortisolwaardes meten in hoofdhaar. Door een klein plukje haar af te knippen kunnen laboranten analyseren hoe hoog het cortisol in iemands lichaam de afgelopen maanden WAS en dat is representatiever. Hoofdhaar groeit met ongeveer één centimeter per maand. Daardoor kan de cortisolwaardes van maanden, soms jaren terug gemeten worden.

Verhoogd risico
Prof. dr. Liesbeth van Rossum vond met haar onderzoeksteam (Mesut Savas, Vincent Wester) dat mensen met obesitas gemiddeld veel hogere cortisolwaardes in hun haar hadden dan mensen met een normaal gewicht. Drieduizend kinderen van 6 jaar werden onderzocht door haar team met Erica van den Akker, Gerard Noppe en Yolanda de Rijke. Conclusie was dat de kinderen met het meeste cortisol in hun haar een bijna tienvoudig verhoogd risico hebben op het hebben van obesitas.

Kortom, chronische stress verhoogt de hoeveelheid cortisol, dat kan leiden tot snacktrek en meer buikvet en daarmee tot obesitas. Obesitas kan op haar beurt weer leiden tot slechter slapen of chronische gewrichtsklachten, waardoor het cortisol verder omhoog gaat en er meer stress ontstaat. ,,Er zijn dus zelfversterkende effecten.’’ Zo kan er een vicieuze cirkel ontstaan. ,,Tegelijkertijd weten we dat mensen met obesitas vaker gestigmatiseerd worden en gediscrimineerd op basis van hun gewicht, dat kan weer leiden tot nog meer stress.’’

De onderzoeken van Liesbeth kun je doornemen in ‘Dik ben je niet voor de lol’ onder het tabblad ‘Materialen’ bovenaan deze pagina.
Hieronder HET grote moment filmpje van Liesbeth van Rossum